Overzicht (na)scholingen en conferenties

- 8 juni 2026 (16.00-18.00 uur) Bijeenkomst Taal en geschiedenis horen bij elkaar!  

- 12 juni 2026 Studiedag Pabocommissie van de VGN 

Examenverslagen

De  examenverslagen van Vmbo-gtl, (versie 2)  Havo en Vwo.

Het examen en China 1

Het examen en China 2

De VPRO besteedde ook aandacht aan het onderwerp naar aanleiding van de bijdrage van Lisanne van Eijk: 'Het is weer examentijd. Deze week zitten meer dan honderdduizend scholieren over hun centraal schriftelijke examen gebogen. Voor vwo-leerlingen met het vak geschiedenis hoort daar een flink blok over China bij.

Examentrainer van Eijk bekeek de stof waarmee ze zich voorbereiden en sloeg alarm: er staan gewoon fouten in. Verkeerde data, fout gespelde plaatsnamen en soms zelfs informatie die ronduit niet klopt. Hoe kan dat? En wat zegt het over de manierwaarop wij de Chinese geschiedenis onderwijzen?
Sinoloog, mantsjoeroloog en voormalig docent vakdidactiek in Leiden Fresco Sam-Sin vertelt meer, samen met koreanist en historicus Van Eijk, die de kwestie op LinkedIn aankaartte.'
Luister verder. (OVT)

Artikel in Trouw over het geschiedenisexamen 2026

Op 16 mei 2026 stond er in Trouw een artikel waarin het geschiedenisexamen uit 1985 werd vergeleken met het havo-examen uit 2026. In het examen uit 2026 moeten de leerlingen, volgens de, niet met name genoemde auteur van het artikel, voor een voldoende vooral aantonen over historische vaardigheden te beschikken, zoals het bepalen van de betrouwbaarheid van bronnen en oorzaken en gevolgen herkennen.

In dit artikel mijn kanttekeningen bij een aantzal zaken in dit artikel.

Beoordelen van betrouwbaarheid van bronnen in examen 2026

Al jaren plaats ik kanttekeningen bij examenvragen die betrekking hebben op het beoordelen van betrouwbaarheid van bronnen. Ook dit jaar kon ik het weer niet laten. Het resultaat leest u hier. Als we werkelijk willen toetsen in hoeverre leerlingen historisch kunnen denken en redeneren, zullen we wat mij betreft echt toemoeten naar grotere opdrachten met een aantal bronnen waarbij de leerlingen (o.a.) de vraag krijgen in hoeverre die bronnen bruikbaar, betrouwbaar en/of representatief zijn voor het beantwoorden van een helder en concrete historische vraagstelling. Als dat, vanwege betrouwbaarheid en validiteit niet mogelijk is in een centraal examen, dan misschien het centraal examen maar helemaal afschaffen of het schoolexamen veel belangrijker maken. Dan geven we ons vak weer terug aan de docenten. Wel pleit ik dan voor collegiale visitatie.  

 

In het vmbo-gtl-examen staan geen vragen over het beoordelen van de bruikbaarheid, betrouwbaarheid of representativiteit van bronnen! 

Slavernij in de Nederlandse Kaapkolonie

Afgelopen week ontdekte ik dat mijn masteronderzoek, zegt Martijn Veenhuisen, eindelijk is gepubliceerd bij de Radboud Educational Repository. Het afgelopen jaar kreeg ik er al geregeld vragen over, omdat mensen het graag wilden lezen, en daarom deel ik het nu graag. In dit onderzoek richtte ik me op de arbeids- en sociaaljuridische positie van vrouwelijke slaafgemaakten in de Kaapkolonie tijdens de VOC‑periode (1652–1795). Aan de hand van een gender-sensitieve analyse van criminele processtukken van de Raad van Justitie reconstrueerde ik welke arbeid deze vrouwen verrichtten, zowel binnen als buiten koloniale huishoudens. Het onderzoek laat zien hoe zij werkten als dienstmeiden, voedsters en koks, maar ook in landbouw, wijnbouw, veeteelt en seksueel dienstwerk actief waren. Arbeid fungeerde daarbij niet alleen als middel van uitbuiting, maar bood binnen strikte beperkingen soms ook ruimte voor agency en overlevingsstrategieën. De verb-oriented method maakte het mogelijk om concrete handelingen zichtbaar te maken en abstracte arbeidscategorieën te nuanceren. Ondanks de beperkingen van koloniale bronnen biedt het onderzoek nieuwe inzichten in de genderdimensie van slavernij in Zuid‑Afrika en onderstreept het de noodzaak van intersectioneel en transkoloniaal vervolgonderzoek binnen het VOC‑imperium.

Graphic novel Columbusstraat

“Papa, hoe was het eigenlijk voor jou in de oorlog en hoe heeft dit kunnen gebeuren?” De Duitse stripmaker Tobi Dahmen, die al jaren in Nederland woont, stelde deze vraag aan zijn vader en daarmee begon een lange weg: het optekenen van zijn familieverleden in oorlogstijd. Deze graphic novel is gebaseerd op jarenlange analyse van historische documenten en op persoonlijke getuigenissen van familieleden. Dahmen schetst een oorlogsgeschiedenis die veel verder reikt dan het persoonlijke. Ruim tachtig jaar na het einde van de Tweede Wereld­oorlog toont hij vanuit Duits standpunt de alles doordringende invloed van het nationaalsocialisme en roept daarmee prangende vragen op over politieke en persoonlijke verantwoordelijkheid. Op basis van nauw­gezet onderzoek heeft Dahmen met veel gevoel een werk neergezet van historische relevantie.
Boekpresentatie 20 juni in Utrecht.

De autobiografie als historische bron,de gevaarlijkste van alle bronnen

Ik: het eerste woord van deze en het naar recht en reden meest gebruikte in elke autobiografie”. Met die pregnante aanhef opende de historicus Jacques Presser (1899-1970) de helaas onvoltooid gebleven autobiografische schets Louter verwachting (1985) van zijn veelbewogen leven. Presser – die zelf de term ‘egodocument’ toevoegde aan het vocabulaire van de historicus – wist als geen ander dat het schrijven ervan in essentie altijd een nogal delicate aangelegenheid bleef.
Lees verder

Docenten die (even kort) in gesprek willen met de klas over het werken met historische bronnen is de stelling van Jan Romein een mooi uitgangspunt: ‘de gevaarlijkste van alle bronnen. 

N-termen

Op Linkedin schrijft geschiedenis- en filosofiedocent Valentin Arts een stukje over de n-term: 'Rond de centrale examens hangt ieder jaar dezelfde spanning: hoe moeilijk was het examen, en belangrijker nog, wat wordt de N-term? In docentenkamers en online discussies wordt daar volop over gespeculeerd. De N-term heeft bijna iets mystieks gekregen. Iedere docent moet de scores van de eerste vijf leerlingen op alfabetische volgorde opsturen, zodat deze gegevens kunnen worden meegenomen in de normering. Dat wekt de indruk dat met behulp van uitgebreide statistische analyses nauwkeurig wordt gecorrigeerd voor verschillen in moeilijkheidsgraad tussen examens.'

Lees verder

Recensies

- Bert Natters (2025). Aan het einde van de oorlog (winnaar Libris Literatuur Prijs 2026. Bespreking in de Volkskrant:  'Wie begint aan Bert natters gruwelijke roman over een concentratiekamp, kan niet meer stoppen.'

- Bert Natters (2025). Aan het einde van de oorlog. Bespreking in de Groene Amsterdammer.

• - Morgenrood boven China
  Frank Dikötte (2026). Morgenrood boven China. Hoe de communisten een kwart van de mensheid voor zich wonnen. Vertaling van ‘Red Dawn over China’ door Rob de Ridder. Uitgeverij Spectrum, Amsterdam/Lannoo, Tielt, mei 2026. Hardcover genaaid, 462 pagina’s, kaarten, noten, bibliografie, register. ISBN 978-90-003-9120-2; € 39,99.

 

 

Laatste toevoegingen op Histoforum

De laatste toevoegingen (artikelen, boekbesprekingen enz.) vindt u altijd op deze pagina.

• .