Overzicht (na)scholingen en conferenties

- 13-20 september 2025 Verdiepingsreis naar de vernietigingskampen Belzec, Treblinka en Sobibor.    

- 15 oktober Workshopdag in het RMO leiden 

- 30 oktober 2025 Dag van de Geschiedenisdidactiek

- 11 november 2025 Geschiedenis Academy

Vragen tijdvak II 2025 op Histoforum

De havo- en vwo-vragen uit het tweede tijdvak 2025 zijn toegevoegd aan de bestanden op Histoforum.   

Betrouwbaarheid van bronnen

Ook in het examen tweede tijdvak zaten weer enkele vragen over de betrouwbaarheid van bronnen en uiteraard kon ik het weer niet laten hierbij wat kanttekeningen te plaatsen. Zie dit bestand, waarin ook de betrouwbaarheidsvragen uit het eerste tijdvak staan. Ik zou het zeer op prijs stellen als collega's zouden willen reageren op mijn kanttekeningen, want misschien sla ik de plank wel helemaal mis. Uiteraard zal ik commentaar op mijn commentaar opnemen in het bestand. Een discussie over dit soort vragen zou natuurlijk helemaal mooi zijn.

Suggestie voor een profielwerkstuk in tijden van AI

Martin Bakker, docent aardrijkskunde en nltdeelt een best practice delen over het aanpassen van het profielwerkstuk havo en vwo.
Ik (Martin Bakker) beperk me hier even tot het profielwerkstuk VWO, maar als je juist iets voor de havo wil doen, laat het dan gewoon weten.
In vier producten help ik je op weg in het anders denken over onderzoek en de manier waarop je dat kan doen in het voortgezet onderwijs. Ik blijf in de buurt van het normale, geen rare sprongen. Wel een paar belangrijke principes: het product is niet een werkstuk, maar een proces met drie/vier presentaties en echte dataverzameling. En op het eind een werkstuk. Hoe komen leerlingen op zo'n onderzoeksopzet? En hoe kunnen docenten dit nog bijbenen. Daarover straks meer.
Het eerste product is een handleiding, die eigenlijk ook een visie is op het profielwerkstuk in tijden van AI. Die deel ik met een link naar mijn google-schoolaccount: https://lnkd.in/gifS-Nca
Het tweede product dat relevant is, is een handreiking aan docenten en leerlingen over hoe ze met AI om zouden kunnen gaan. Niet direct verbonden met het profielwerkstuk, maar meer algemeen sturend: https://lnkd.in/g7Czbp_d 
Ook hier kom je uit in mijn google account.
Dan de twee belangrijkste producten: een custom GPT voor leerlingen, die ze in de richting stuurt van wat wenselijk is, maar ook verleidt te doen wat mogelijk is. Het werkt met een gratis account van chatGPT en dit is de link:
https://lnkd.in/ggEG4cwQ  en voor de docenten heb ik deze: https://lnkd.in/gKVpzc3u
Wat nou als de tweede custom GPT in handen valt van leerlingen? Dat is helemaal prima, want docenten en leerlingen moeten het profielwerkstuk zien als een proces, waar ze samen aan werken, de docent als de opdrachtgever, coach en beoordelaar en de leerlingen als.. leerling.
Werkt dit perfect, foutloos en kan iedereen er zomaar mee aan de slag? Vermoedelijk niet, maar iedereen mag het proberen. Gebruik je het en heb je feedback? Dat wil ik graag weten, wat de beide custom GPT's draaien op mijn account ik kan ze altijd verbeteren.

Lesbrief Navo

Volgende week dinsdag zal onze hofstad veranderen in een vesting, want er is op 24 en 25 juni een NAVO- top! Met de organisatie van deze top wil Nederland zich profileren als een goede bondgenoot (dit wel tegenover een kostenplaatje van 183 miljoen euro) en ons land organiseert dit voor de 1e keer sinds de oprichting van de NAVO in 1949. Het is een unieke situatie en in het kader hiervan heb ik een lesbrief gemaakt.

De opdracht bestaat uit vier onderdelen. In deel A wordt de voorkennis van de leerlingen over de NAVO en de NAVO- Top geactiveerd. Vervolgens kijken de leerlingen in deel B een uitlegvideo van Bobby Schinkel (van NOS op 3) over de NAVO- Top. Bij dit verdiepingsfilmpje maken zij vragen. Verder zullen de leerlingen in deel C zich verdiepen in de perspectieven van de NAVO lidstaten over de NAVO- norm, Oekraïne en het bewaren van de eenheid. Tot slot sluit de les zich af met een klassengesprek over de NAVO. Moet bijvoorbeeld Nederland meer aan defensie uitgeven of moeten we maar uit de NAVO gaan? Er is trouwens een antwoordmodel!

Geschiedenis Academy

De Geschiedenis Academy staat gepland! Op dinsdag 11 november 2025 heten we je graag van harte welkom op De Havixhorst bij Meppel. Deze inspirerende nascholingsdag organiseren we speciaal voor alle docenten geschiedenis en mens & maatschappij. Experts zoals Tim Huijgen en Evelien Campfens nemen je mee in actuele onderwerpen en geven praktische tips die je direct in je lessen kunt toepassen. Meer weten en aanmelden? https://vodix.nl/evenementen/geschiedenis-academy-2025/

Help mee aan beter geschiedenisonderwijs over de Nederlandse Opstand.

Voor de VGN Bronnendatabase zijn we op zoek naar bronnen over de Nederlandse Opstand (1568–1648) die docenten kunnen gebruiken.
Denk aan brieven, prenten, plakkaten, pamfletten, kaarten, liederen, edicten, herinneringsobjecten en andere materialen die leerlingen helpen deze periode beter te begrijpen en beleven.
We zoeken bronnen over o.a.:
- De Beeldenstorm, Alva en de Raad van Beroerten
- Willem van Oranje en de Unie van Utrecht
- Belegeringen (Leiden, Haarlem, Antwerpen)
- Religieuze spanningen en vluchtelingen
- Propaganda, pamfletten, herinneringscultuur

Vragen of bronnen aanleveren? Mail naar: bronnendatabase@vgnkleio.nl.
Of lever direct aan via de site: Aanleveren bronnen - VGN Kleio

Laten we samen het onderwijs verrijken met echte bronnen en verhalen uit onze collectieve geschiedenis! 

Reizen door de oudheid

Intensieve studiereis Klassiek en archeologisch Parijs van 17 t/m 21 oktober 2025 voor docenten klassieke talen, (kunst)geschiedenis en Frans, en andere geïnteresseerden.

De ‘Reizen door de Oudheid’ zijn intensieve nascholingscursussen voor leraren aan het voortgezet onderwijs, die worden georganiseerd door de faculteit der Geesteswetenschappen van de Universiteit van Amsterdam (UvA) in samenwerking met Labrys Reizen. Tijdens de jaarlijkse reizen werken de cursisten op locatie actief een bepaald thema uit en worden de mogelijkheden daarvan voor de eigen lespraktijk besproken. De thematiek van de cursussen richt zich hetzij op vakwetenschappelijke verdieping, hetzij op verbreding.
Meer informatie  

Geschiedenis voor herbeginners

Geschiedenis voor herbeginners is een Vlaamse serie podcasts over geschiedenis over allerhande onderwerpen, bijvoorbeeld een 17-delige serie over de Koude Oorlog of een tweedelige over heksen..

Multiperspectiviteit in schoolmethoden geschiedenis: hoe de tekst kan bijdragen

curriculumdoelen en schoolboekopdrachten
In het geschiedenisonderwijs leeft de wens om een grotere diversiteit aan perspectieven op het verleden zichtbaar te maken. In dit artikel onderzoeken we hoe de tekst in schoolmethoden geschiedenis kan bijdragen aan het creëren van multiperspectiviteit. Uit tekstwetenschappelijk onderzoek is bekend dat de formulering van tekstinhoud identificatie en empathie met personages kan bevorderen of juist tegenhouden. We analyseren in hoeverre en hoe in edities van twee veelgebruikte schoolmethoden voor bovenbouw vwo uit 2012 en 2018/2019 met tekstuele middelen multiperspectiviteit wordt gecreëerd. Onze analyse laat zien dat de methoden onderling enigszins verschillen in de mate waarin multiperspectiviteit zichtbaar wordt in de teksten. Deze verschillen zijn subtiel, maar wel systematisch. In dit artikel bespreken we de verschillen en hun effect op de perspectivering vanuit een tekstwetenschappelijk perspectief. Onze bijdrage eindigt met aanbevelingen voor methodenschrijvers en docenten om taalgebruik en reflectie op taalgebruik in te zetten als instrumenten om multiperspectiviteit in de mens- en maatschappijvakken te versterken.
Lees het artikel 

Eed op de Kaatsbaan (1789) – Aanzet tot de Franse Revolutie

In de categorie 'even je kennis opfrissen' dit artikel over de Eed op de Kaatsbaan.
De Eed op de Kaatsbaan (ook wel Eed in de Kaatsbaan) van 20 juni 1789 wordt algemeen beschouwd als de eerste aanzet tot de Franse Revolutie. Vertegenwoordigers van de zogeheten derde stand, die drie dagen eerder een eigen Nationale Vergadering (Assemblée nationale) hadden gevormd, beloofden toen niet uiteen te gaan voordat zij overeenstemming hadden bereikt over een nieuwe grondwet voor Frankrijk.
Lees verder

Gezicht van 10.500 jaar oude vrouw uit Margaux-grot gereconstrueerd

Wetenschappers van de Universiteit Gent hebben een gezichtsreconstructie gemaakt van een vrouw die 10.500 jaar geleden leefde in de Maasvallei, in de omgeving van het huidige Dinant. De resten van de vrouw werden al in 1988 ontdekt in de zogeheten Margaux-grot.
Lees verder

Recensies

- Laat alleen rode bloemen bloeien. Wie telt mee in het China van Xi Jinping?
Emily Feng (2025). Laat alleen rode bloemen bloeien. Wie telt mee in het China van Xi Jinping? Vertaling door Alexander van Kesteren van ‘Let Only Red Flowers Bloom. Identity and Belonging in Xi Jinping’s China’. Uitgeverij Prometheus, Amsterdam/L&M, Antwerpen, 2025. Paperback, 21 x 14 cm; 319 pagina’s, noten. ISBN 978- 90-446-5260-4; € 25,99.

- Geert Mak. De Wisselwachter. Recensie van Rob Hartmans.