Overzicht (na)scholingen en conferenties

- 13-20 september 2025 Verdiepingsreis naar de vernietigingskampen Belzec, Treblinka en Sobibor.    

- 15 oktober Workshopdag in het RMO leiden 

- 30 oktober 2025 Dag van de Geschiedenisdidactiek

- 11 november 2025 Geschiedenis Academy

- 30 januari 2026 VMBO-conferentie

- 6 maart 2026 Geschiedenisdag Driestar

VGN Didactiekconferentie

Op 6 en 7 november 2025 organiseert de VGN weer de jaarlijkse Didactiekconferentie in hotel de Beyaerd bij het Veluwemeer..

Geschiedenisdag Driestar

 Op 6 maart 2026 organiseert Driestar onderwijsadvies een Geschiedenisdag rond het thema 'Het grote grijze gebied'. Docenten en studenten van harte welkom!
Wat is goed, wat is fout en hoe bepalen we dat eigenlijk? Tijdens de Geschiedenisdag op 6 maart 2026 duiken we samen met historici in de morele dilemma’s van het verleden en het heden.
Prof. dr. Bart Wallet verzorgt een lezing met als onderwerp ‘Goed en fout in de geschiedenis’.
Daarnaast zijn er workshops, onder andere van het Streekarchief Midden-Holland en andere deskundige historici. Of je nu lesgeeft of studeert: deze dag biedt verdieping, discussie en praktische handvatten voor het onderwijs. 

Commissie Wereldgeschiedenis

Woensdag 24 september is de nieuwe bijeenkomst van de Commissie Wereldgeschiedenis van de Vereniging voor Geschiedenisdocenten Nederland (VGN). We trappen de avond af met de lancering van een nieuwe samenwerking tussen de commissie wereldgeschiedenis en 10keermeergeschiedenis van Miguel Heilbron. Deze samenwerking is gericht op het ondersteunen van docenten die meer met wereldgeschiedenis willen doen.

Daarna is het de beurt aan Martin Bossenbroek, die vertelt over zijn boek Kolonialisme! De vloek van de geschiedenis als voorbeeld van vergelijkende geschiedenis en toepassing voor wereldgeschiedenis. Volgens Bossenbroek is de huidige omgang met het koloniale verleden in het onderwijs en in musea in Nederland teveel gericht op schuld en boetedoening. Dit levert ook tegenreacties op in de samenleving. Hij pleit voor een ‘verbindende geschiedenis’. Hoe ziet dit er uit? Is Kolonialisme! hiervoor een voorzet, of juist niet? We sluiten af met een discussie.

De bijeenkomst vindt plaats in INBC opleidingsruimte Utrecht, Mariaplaats 3. Vanaf 18:00 uur kunt u binnenlopen. Er staat een kleine maaltijd klaar. Om 18:30 uur beginnen we. Het programma duurt tot uiterlijk 21:00. De kosten zijn €4,50. Meld je wel vooraf aan via de website.

Dag van de Geschiedenisdidactiek

Op 30 oktober organiseren de hogescholen NHL Stenden en Windesheim en de Rijksuniversiteit Groningen de Dag van de Geschiedenisdidactiek. Dit is een jaarlijkse nascholingsdag voor geschiedenisdocenten binnen het voorgezet onderwijs. Dit jaar vindt deze plaats in Zwolle met het thema 'conflict en verbinding'.

Prof. dr. S.L. (Sarah) de Lange - University of AmsterdamDe dag begint met een keynote door professor Sarah de Lange, hoogleraar politiek pluralisme aan de Universiteit van Amsterdam. In haar onderzoek richt De Lange zich onder andere op politiek pluralisme en polarisatie in de samenleving. Zij treedt regelmatig op in actualiteitenprogramma's als duider van polarisatie en verruwing in de samenleving.

Hierna kun je kiezen uit verschillende workshops die zich richten zich op inhoudelijke verdieping bij historische en actuele thema's en conflicten en die handvatten bieden voor het behandelen van bredere maatschappelijke ontwikkelingen en gevoelige thema's in de klas. De workshops worden verzorgd door lerarenopleiders, docenten en onderzoekers van verschillende scholen, hogescholen en universiteiten.  

Nascholing geschiedenis Vlaanderen

Overzicht van nascholingen geschiedenis van de universiteit Antwerpen.

Wat kun je verwachten van het vak geschiedenis (filmpjes voor brugklasleerlingen)

Mark Hagenaars begint een serie filmpjes voor brugklasleerlingen waarin hij informatie geeft over het vak geschiedenis.  Wwat is het precies voor vak, wat leer je er en hoe pak je het vak aan? Hij begint met de vraag: Wat is geschiedenis? 

The VOC: Still the Biggest Ever

Op deze website staat een aardig staat waarin de waarde van de VOC wordt vergeleken met die van bedrijven als NVIDIA, Apple en Microsoft. Wat blijkt, de VOC was en is het meeste waardevolle bedrijf ooit.  

Save the date: 30 januari vmbo-conferentie

Op vrijdag 30 januari 2026 organiseren de Hogeschool van Amsterdam en de VGN voor de 15e keer dé studiedag voor vmbo-docenten geschiedenis. Dit jaar is het thema: Dekolonisatie: de roep naar onafhankelijkheid.

De conferentie is bedoeld voor alle vmbo-docenten: startend en ervaren, werkzaam in de onder- en bovenbouw, met en zonder examenklassen. We beloven een afwisselend programma met voor elk wat wils, lezingen die aansluiten bij het eindexamenprogramma en workshops met praktische handvatten voor in de klas. Meer informatie volgt, maar save the date!    

Was de mens altijd al oorlogszuchtig? Een verrassend antwoord uit de prehistorie

Waarom we vrede willen, maar oorlog voeren
Kan de mens weerstand bieden aan zijn gewelddadige natuur? Of is de mensheid gedoemd om oorlog te voeren? Zeker niet, stellen de auteurs van het boek Waarom we vrede willen maar oorlog voeren dat deze week verschijnt bij uitgeverij Balans. In hun zoektocht naar de wortels van geweld combineerden de auteurs Harald Meller, Kai Michel en Carel van Schaik nieuwe inzichten uit de archeologie en de evolutiebiologie. Wat vertelt het meest recente gedragsonderzoek naar apen ons over de genetische oorsprong van oorlog? En wat zeggen allerlei archeologische vondsten over de resultaten van moord en doodslag in de geschiedenis? Op Historiek plaatsen we een fragment uit het boek over onze vredelievende voorouder, de jager-verzamelaar.

Door nazi’s geroofd schilderij uit collectie Goudstikker opgedoken in Argentinië

Een schilderij uit de tijdens de oorlog geroofde kunstcollectie van de Joodse kunsthandelaar Jacques Goudstikker is opgedoken in een woning in Argentinië. Medewerkers van het Algemeen Dagblad ontdekten het schilderij enigszins bij toeval op interieurfoto’s van een Argentijns huis dat te koop stond.
Lees verder

De eerste androgyne oermens volgens Genesis en Plato

Parallelle verhalen in de Bijbel en Klassieke mythologie
In het boek Dubbelgangers en tegenhangers schrijft Jo Claes over de parallelle verhalen in de Bijbel en de klassieke mythologie. Hoe opvallend en veelvoorkomend de vele gelijkenissen ook zijn tussen de mythes en bijbelverhalen, steeds bevatten deze verhalen afwijkende details, motieven of afloop als gevolg van de verschillen in cultuur, traditie en religie waaruit ze ontstonden. Op Historiek een fragment uit het boek, over de ontstaansgeschiedenis van de mens als één wezen, mannelijk en vrouwelijk. Volgens Genesis én volgens Aristophanes, opgeschreven door Plato.

Een dag uit het leven in de tijd van Rembrandt, Vermeer en Frans Hals

Hoe zag een gewone dag eruit voor mensen in de zeventiende eeuw? Wat gebeurde er thuis, van de vroege ochtend tot het moment waarop de kaarsen ’s avonds werden gedoofd? Die vragen staan centraal in de tentoonstelling Thuis in de 17de eeuw, die vanaf oktober in het Rijksmuseum in Amsterdam te zien is.
Ben beniuwd (rethorisch bedoeld) of er ook aandacht is voor het leven in de 17e eeuw in mijn geboorteland Drenthe.
Lees verder

Vierdaagse cursus ‘Jouw familie in de oorlog’

Ben jij nieuwsgierig naar de geschiedenis van jouw familie in de Tweede Wereldoorlog? Wil je dit verhaal uitzoeken en opschrijven, maar weet je nog niet hoe? Wij helpen je graag op weg met historische kennis, een betrokken houding én persoonlijke ervaring.
De cursus wordt begeleid door Bas von Benda-Beckmann, schrijver van 'Het kleedje voor Hitler’ over het belaste verleden van zijn Duitse familie en door Lies Schippers, die eerder voor de Anne Frank Stichting werkte en als docent geschiedenis en theater.
Wat kun je verwachten?
Een vertrouwelijke sfeer om te kunnen praten over de vragen én gevoelens die bij familieonderzoek komen kijken
Je leert hoe te zoeken in archieven, online én fysiek
Een ontvangst door een archivaris in het NIOD
Creatieve schrijfoefeningen over wat je wilt schrijven en hoe
Een persoonlijk tussentijds online adviesgesprek over je onderzoek

Data en locaties
Noord-Hollands Archief (Haarlem): 10 oktober, 28 november, 16 januari, NIOD (Amsterdam): 7 november
Inschrijven kan op de website van Buro Voorgeschiedenis. Hier vindt u ook meer informatie over de cursus.

De leraar als ontwerper

De leraar als ontwerper is een boek voor leraren die méér willen. Neem de leiding in het curriculum van jouw vak of school door je te ontwikkelen als curriculumontwerper. De auteurs bieden je geen stappenplan, maar verstrekken inzichten en bruikbare tools die je op voor jou passende momenten in kunt zetten. Ze moedigen je aan om je eigen weg te vinden in het ontwerpproces en bieden flexibiliteit om de tools en inzichten toe te passen op jouw specifieke context.  

Bestaansverhelderend geschiedenisonderwijs

Bas van der Meijden (Windesheim) maakte twee filmpkes over bestaansverhelderen geschiedenisonderwijs:

- https://www.youtube.com/watch?v=zhz_DqRp7Fo

- https://youtu.be/8ot2_fThvtg  

Deze tien boeken maken kans op de Libris Geschiedenis Prijs 2025

De longlist met tien genomineerden voor de Libris Geschiedenis Prijs 2025 is bekend. Recensent Rob Hartmans, een van de leden van de voorselectiecommissie, zet de tien kanshebbers op een rij.

Bevrijde slaven geloofden de mythe dat ze hhun emancipatie dankten aan koning Willem III

Na jaren van strijd komt in 1863 eindelijk een einde aan de slavernij in Suriname en op de Antillen. De voormalige slaven geloven dat ze de afschaffing van de slavernij in Nederland danken aan koning Willem III. Het is een mythe, maar die helpt om de rust in de koloniën te bewaren.
Lees verder

Alarmbellen gaan af: Indonesië herschrijft geschiedenis

‘Verraad aan het principe van de democratie’
Een storm van kritiek is in Indonesië opgestoken omdat ruim honderd historici in opdracht van de regering werken aan een nieuwe versie van de ‘officiële geschiedenis’ van het land. De vele critici vrezen dat tal van zwarte bladzijden, vooral uit de periode van president Soeharto’s Nieuwe Orde (1966-1998), zullen worden weggemoffeld of goedgepraat.
Lees verder 

Jacobus Capitein – De zwarte predikant die de slavernij verdedigde

Veel dominees waren in de zeventiende en achttiende eeuw van mening dat slavernij geoorloofd was. Aanvankelijk was er vanaf de kansel wel kritiek geuit, met name toen de Portugezen en Spanjaarden gebruik gingen maken van slaven. Maar nadat Nederland in Brazilië een eigen kolonie kreeg en duidelijk werd dat voor de lucratieve handel in suiker de regelmatige aanvoer van slaven nuttig kon zijn, kantelde de mening en werd het fenomeen slavernij steeds vaker goedgepraat. Bijzonder is dat zelfs een zwarte predikant in 1742 betoogde dat slavernij niet strijdig was met het christelijk geloof. Zijn naam: Jacobus Capitein.
Lees verder 

Een lange metworst en een korte preek

Met dit adagium ben ik zo ongeveer groot geworden. Mijn vrouw, die dominee was, hield zich hieraan. Haar preken duurden slechts zelden meer dan tien minuten.

De lengte van een preek was door alle eeuwen heen, een thema. In de tijd van Luther gold: ‘Ihr könt predigen was ihr wollt, aber niemals über vierzig Munten.’ �In het begin van de achttiende eeuw leidde dit uitgangspunt echter een slapend bestaan, maar toen blies koning Friedrich Wilhelm I van Pruisen het nieuw leven in.

In alle kerken in Brandenburg en Pruisen moest een zogenaamde Kanzeluhr (zandloperklok) komen te staan met de bedoeling de duur van de preek te beperken tot een uur. De meeste van deze klokken hadden drie of vier zandlopers, die na 15, 30, 45 of 60 minuten afliepen. Onderstaande klok in de kerk van Wustrau heeft er zelfs acht.

 

Een preek van zestig minuten. Wie daar als dominee of pastoor tegenwoordig nog mee komt, heeft geen zandloper, maar een wekker nodig.

Recensies

- Poetin. De binnenkant van de macht
Hubert Seipel (2016). Poetin. De binnenkant van de macht. Vertaling van: ‘Putin. Innenansichten der Macht’ (oktober 2015) door Christoph Chin-Sue. Uitgeverij De Blauwe Tijger, Groningen, oktober 2016. Paperback, 315 pagina’s, tijdtafel, literatuur, noten. € 23,99. ISBN 978-94-921-6120-8; € 23,99.

- Libanon. Een korte geschiedenis
Jona Lendering (2025). Libanon. Een korte geschiedenis. Uitgeverij Omniboek, Utrecht/VBK, Antwerpen, 2025. Paperback, 288 pagina’s, kaarten, foto’s, tabellen, stambomen, literatuur, register. ISBN 978-94-019-2114-5; € 22,99 (paperback), € 20,00 (luisterboek).

- Vrijuit. Over Rusland en de liefde voor een land die niet wederzijds bleek te zijn
Iris de Graaf (2025). Vrijuit. Over Rusland en de liefde voor een land die niet wederzijds bleek te zijn. Uitgeverij Lebowski/Overamstel, Amsterdam/Antwerpen, maart 2025. Paperback, 365 pagina’s. ISBN 978- 90- 488-7378- 4; € 23,99.

- La Chine de Xi Jinping. Menace pour la paix et l’ordre Mondial.
Claude Meyer (*2025), La Chine de Xi Jinping. Menace pour la paix et l’ordre Mondial. Editions de l’Aube, La Tour d’Aigle, januari 2025.320 pagina’s, afkortingen, tabellen, noten. ISBN 978-28-159-5607-9; € 23.

- President vermist
Bill Clinton & James Patterson, President vermist, Nieuw Amsterdam, 2019, 480 blz. - vertaald door: Theo Horsten

- Bill  Clinton & James Patterson The First Gentleman, Uitg. Nieuw Amsterdam juni 2025), 432 blz. – vertaald door Joris Vermeulen. Lees een fragment (20 blz.) 9789046834275_680f1406ede54.pdf. Waardering: ****/5

- Het begon met peper. De geschiedenis van Indonesië en Nederland.
Het begon met peper. De geschiedenis van Indonesië en Nederland. Marrit Boogaards, Annemiek de Groot, Juul Lelieveld, Liesbeth Rosendaal en Dido Drachman (Gottmer, Haarlem 2025), 224 blz., € 25,99. Recensie van Tom van der Geugten.

 

• Laatste toevoegingen op Histoforum

  De laatste toevoegingen (artikelen, boekbesprekingen enz.) vindt u altijd op deze pagina.