Overzicht (na)scholingen en conferenties

- 15 oktober Workshopdag in het RMO leiden 

- 30 oktober 2025 Dag van de Geschiedenisdidactiek

- 11 november 2025 Geschiedenis Academy

- 30 januari 2026 VMBO-conferentie

- 6 maart 2026 Geschiedenisdag Driestar

Werkvorm prehistorie

Collega Barrie de Groot bedacht een werkvorm voor havo bovenbouw over de prehistorie.  

Dag van de Geschiedenisdidactiek

30 oktober organiseren de hogescholen NHL Stenden en Windesheim en de Rijksuniversiteit Groningen de Dag van de Geschiedenisdidactiek. Dit is een jaarlijkse nascholingsdag voor geschiedenisdocenten binnen het voorgezet onderwijs. Dit jaar vindt deze plaats in Zwolle met het thema 'conflict en verbinding'.    

Tiende Nationaal Geschiedenisonderwijscongres

Dit Jubileumcongres op 13 maart in het Rijksmuseum stelt migratie centraal – een thema dat zowel actueel als tijdloos is.
Het Jubileumcongres biedt een gevarieerd programma met onder meer:
- lezingen van Leo Lucassen en Valika Smeulders
- Informatie over de nieuwe examenprogramma’s voor vmbo en havo/vwo
- Interactieve workshops over het thema migratie en de examenprogramma’s
- Een thematische rondleiding door het museum

Migratie verbindt grote historische processen met herkenbare menselijke ervaringen. Door bijvoorbeeld de Grote Volksverhuizing te bestuderen, begrijpen leerlingen hoe de val van het Romeinse Rijk samenhing met migratiestromen. De komst van gastarbeiders in de jaren zestig maakt economische globalisering tastbaar. Deze voorbeelden tonen hoe migratie abstracte begrippen als “identiteitsvorming” en “culturele uitwisseling” concreet maakt.

Laat u inspireren en verrijk uw lessen met de grenzeloze verhalen die migratie ons te bieden heeft! Kom op 13 maart 2026 naar het Rijksmuseum. Meer informatie over het programma is te vinden op de site van de VGN. 

Vmbo-conferentie

Op vrijdag 30 januari 2026 organiseren de Hogeschool van Amsterdam en de VGN voor de 15e keer dé studiedag voor vmbo-docenten geschiedenis. Dit jaar is het thema: Dekolonisatie: de roep naar onafhankelijkheid.

De conferentie is bedoeld voor alle vmbo-docenten: startend en ervaren, werkzaam in de onder- en bovenbouw, met en zonder examenklassen. We beloven een afwisselend programma met voor elk wat wils, lezingen die aansluiten bij het eindexamenprogramma en workshops met praktische handvatten voor in de klas.  

Draag bij aan verbetering schoolexamens

Cito onderzoekt in opdracht van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap de kwaliteit van schoolexamens in Nederland. Het onderzoek heeft als doel scholen te ondersteunen bij het verbeteren van schoolexamens. De stichting nodigt daarom docenten of examencommissieleden in het voortgezet onderwijs om mee te doen aan dit onderzoek.

De ervaringen van docenten helpen Cito een gedetailleerd beeld te vormen van hoe schoolexamens worden ingezet en beoordeeld. Hiermee hoopt het Cito beter inzicht te krijgen in de huidige praktijk en hoe scholen het beste ondersteund kunnen worden om kwalitatief hoogwaardige schoolexamens te maken. De verkregen resultaten worden expliciet niet gebruikt om individuele scholen te evalueren. De vragenlijst is in te vullen via de site van Cito. Hier vindt u ook meer informatie.

Muziek in de geschiedenisles

Op deze speciale pagina van Geschiedenis en Didactiek staat muziek centraal als didactisch hulpmiddel. Daan Krahmer en Joost van Oort hebben een lijst samengesteld met honderd liedjes die je in de les kunt gebruiken. De nummers zijn per tijdvak ingedeeld en eenvoudig te beluisteren via een Spotify-playlist.

“Muziek is een uitstekend middel om de geschiedenis tot leven te brengen en leerlingen meer te betrekken bij de les,” aldus Daan en Joost in de Volkskrant (6 november 2024).

Naast de afspeellijst is er ook lesmateriaal beschikbaar om de muziek op een didactisch verantwoorde manier in te zetten.   

Rembrandt blijkt hondje op ‘De Nachtwacht’ te hebben geleend van tijdgenoot

Rembrandt liet zich voor de blaffende hond op zijn meesterwerk De Nachtwacht volgens onderzoekers van het Rijksmuseum inspireren door een tekening van Adriaen van de Venne uit 1619. Deze conclusie is getrokken tijdens kunsthistorisch onderzoek dat plaatsvindt tijdens de langlopende restauratie van het beroemde schilderij.
Lees verder op Historiek 

Zweden bekommerde zich in 1941 om lot van Nederlandse Joden in Mauthausen

In de herfst van 1941 komen vanuit Nederland steeds meer berichten binnen over het lot van gearresteerde Joden die naar het nazi-concentratiekamp Mauthausen in Oostenrijk zijn gedeporteerd. Het sterftecijfer blijkt schrikbarend hoog en de verhalen over mishandeling en zware dwangarbeid zorgen voor grote onrust. Zelfs in neutrale landen als Zweden wordt met bezorgdheid gereageerd. In zijn boek Laat varen alle hoop beschrijft historicus Gerben Post de geschiedenis van de bijna tweeduizend Nederlanders die in Mauthausen gevangen zaten – van wie er slechts een enkeling terugkeerde. Op Historiek publiceren we een fragment waarin de internationale reacties op de wrede behandeling in Mauthausen centraal staan.
Lees verder op Historiek

Via Egnatia Foundation wint prestigieuze onderwijsprijs 

Het project "Via Egnatia - A Wonderful Way to Play!" van de Via Egnatia Foundation ontving 15 september 2025 de European Innovative Teaching Award 2025 voor hun educatieve bordspel dat wereldburgerschap, samenwerking en Europees erfgoed op een speelse manier tot leven brengt. 
Het bordspel Caravan Via Egnatia is voor leerlingen vanaf 12 jaar. De spelers zijn verschillende personages van rond 1800 in een karavaantocht over de Via Egnatia, die 2000 jaar de belangrijkste Europese Oost-West verbinding door Albanië, Macedonië, Griekenland en Turkije was. Onderweg maken de personages keuzes en werken ze samen, leren ze omgaan met obstakels, cultuurverschillen én elkaar. Projectcoördinator Frans Grobbe: “Het spel verbindt burgerschap en wereldburgerschap met elkaar. We willen leerlingen laten ervaren dat ze óók deel uitmaken van een groter geheel. Het spel en de Via Egnatia zijn een ‘way to connect’, letterlijk en figuurlijk.”
Meer informatie en

https://viaegnatiafoundation.eu/

https://www.youtube.com/watch?v=UoyQmSyGd1I
https://innovative-teaching-award.ec.europa.eu/projects/egnatia-wonderful-way-play_en

Heksen?

Misschien  is deze tekst van Melissa LeBlanc. een aardig idee voor het begin van een les over heksen:
 "Mijn dochter kwam thuis van school en zei: “Mam, je gelooft nooit wat er vandaag in de geschiedenisles is gebeurd.” Haar leraar vertelde de klas dat ze een spel gingen spelen. Hij liep door het lokaal en fluisterde elk kind toe of ze een heks waren of gewoon een normaal persoon. Daarna gaf hij de instructies: “Vorm de grootste groep die je kunt zonder een heks. Als er ook maar één heks in je groep zit, zakken jullie allemaal.”
Ze zei dat de hele klas meteen vol wantrouwen was. Iedereen begon elkaar te ondervragen. Ben jij een heks? Hoe weten we dat je niet liegt? Sommige kinderen bleven bij één grote groep, maar de meesten splitsten zich op in kleinere, exclusieve groepjes. Ze wezen iedereen af die onzeker of nerveus leek, of ook maar de geringste hint van schuld gaf. De energie veranderde snel. Plotseling was iedereen achterdochtig tegenover iedereen. Gefluister. Met vingers wijzen. Scheve blikken. Het vertrouwen verdween binnen enkele minuten.
Toen alle groepen eindelijk gevormd waren, zei de leraar: “Oké, tijd om uit te zoeken wie er gezakt is. Heksen, steek je hand op.” En er ging geen enkele hand omhoog. De hele klas barstte in lachen uit. “Wacht! Je hebt het spel verpest!” En toen liet de leraar de bom vallen: “Is dat zo? Waren er echt heksen in Salem, of geloofde iedereen gewoon wat hen werd verteld?” Mijn dochter zei dat het muisstil werd in de klas. Toen drong het tot hen door. Er waren geen heksen nodig geweest om de schade aan te richten. Angst had zijn werk al gedaan. Alleen al wantrouwen verdeelde de hele klas en veranderde de gemeenschap in chaos.
En is dat niet precies wat we vandaag de dag zien? Andere woorden, hetzelfde spel. In plaats van “heks” is het nu liberaal, conservatief, links, rechts, wappie, schaap, gevaccineerd, niet-gevaccineerd, pro-dit, anti-dat. De labels veranderen, maar de tactiek blijft hetzelfde. Maak mensen bang. Maak ze achterdochtig. Verdeel ze. Leun dan achterover terwijl het vertrouwen afbrokkelt. Het gevaar was nooit de heks. Het gevaar is het gerucht. Het wantrouwen. De angst. De gezaaide leugens. Weiger het gefluister. Speel het spel niet mee. Want op het moment dat we op “heksen” gaan jagen, hebben we al verloren."

Recensies

• - De kortste geschiedenis van China
  Linda Jaivin(2025). De kortste geschiedenis van China. Uitgeverij De Bezige Bij, Amsterdam/Standaard Uitgeverij, Antwerpen, april 2025. Vertaling van ‘The Shortest History of China’ (2021) door Pon Ruiter.Paperback, 320 pagina’s, tijdbalk, kaartjes, foto’s, literatuur, noten, register. ISBN 978-94-031-3545-8; € 26,99.

• - Clara Schumann was net Lady Gaga. Korte bespreking van Clara. Het leven van Clara Schumann: wonderkind, carrièrevrouw, cultureel icoon.
  

- Rusland begint hier. Het leven van gewone Russen, heimwee naar de Sovjet-Unie en de populariteit van Poetin
Howard Amos (2025). Rusland begint hier. Het leven van gewone Russen, heimwee naar de Sovjet-Unie en de populariteit van Poetin. Vertaling van ‘Russia Starts Here’ door Koos Mebius e.a. Uitgeverij Nieuw Amsterdam, Amsterdam/Lannoo, Tielt, 2025. Paperback, 335 pagina’s, kaartje, foto’s, bibliografie per hoofdstuk, noten, algemene literatuur.ISBN 978-90-468-2873-1; € 27,99.