Overzicht (na)scholingen en conferenties

- 30 oktober 2025 Dag van de Geschiedenisdidactiek

- 11 november 2025 Geschiedenis Academy

- 30 januari 2026 VMBO-conferentie

- 6 maart 2026 Geschiedenisdag Driestar

Historisch Leren Denken

Eind van deze maand verschijnt bij Acco het boek Historisch Leren Denken onder redactie van de Vlaamse hoogleraar Karel Van Nieuwenhuyse, verbonden aan de Onderzoekseenheid Geschiedenis van de KU Leuven.

Historisch denken vormt het centrale doel van geschiedenisonderwijs. Historisch leren denken biedt inzicht in wat dit behelst, hoe leerlingen spontaan denken over verleden en geschiedenis, en hoe je betekenisvol, uitdagend, boeiend, zinvol, haalbaar en leerbaar geschiedenisonderwijs kan ontwerpen. Het sluit daarbij nauw aan bij minimumdoelen en leerplannen.

Het handboek steunt op internationale onderzoeksliteratuur en op eigen onderzoek. Het put niet louter uit geschieddidactische, maar eveneens uit revelante historische, onderwijshistorische, onderwijskundige en sociaalpsychologische literatuur. Het is in eerste instantie bedoeld voor (toekomstige) leerkrachten geschiedenis, bachelors en masters, en daarnaast voor andere professionals betrokken in non-formeel geschiedenis leren en onderwijs (erfgoeden museumsector).
Theorie en praktijk gaan hand in hand. Abstracte theoretische inzichten worden telkens aanschouwelijk gemaakt met historische inhouden uit de drie graden van het secundair onderwijs. Hoe je concreet krachtige leeromgevingen in geschiedenis ontwerpt komt expliciet aan bod. Op het e-leerplatform Sofia vindt de lezer oefeningen, goede praktijken en verdiepende informatie. Dit boek is een onmisbaar standaardwerk voor al wie betrokken is in geschiedenisonderwijs.

Wie zijn er beter in geschiedenis, jongens of meisjes?

Jongens doen het op het geschiedenisexamen ietsje beter dan meisjes, zo concludeerde ik jaren geleden op basis van een aantal schriftelijke examens (zie: https://histoforum.net/2021/examenresultaten2021.pdf). In het geschiedenisexamen 2025 was er zowel in het havo-examen als het vwo-examen echter een vraag die door meisjes ‘significant’ duidelijk beter is gemaakt dan door jongens. Het woord ‘significant’ staat hier niet voor niets tussen aanhalingstekens. Bij een tweepunts vraag, zeker als het tweede punt (in de havo-vraag) ook nog eens een weggevertje is, tenminste als je het eerste deel van de vraag goed hebt, krijg je al gauw een groter verschil. Grappig is dat beide vragen betrekking hebben op vrouwenemancipatie.
Bij een tweede vwo-vraag is er ook een duidelijk discrepantie tussen de score van jongens en meisjes, maar nu in het voordeel van jongens.

Lees mijn kanttekeningen bij deze vragen  

Activiteitenboek klas 2 havo/vwo

Wim Niemeijer stelde een bundel samen met geschiedenisactiviteiten voor klas 2 havo/vwo dat hij gratis ter beschikking stelt van collega's.

Leuke en makkelijk werkvorm

Ik leerde van mijn leerlingen, zegt collega Joost van Oort,  een leuke nieuwe werkvorm kennen waarmee leerlingen hun kennis ophalen, verbanden leggen en associëren.

De regels:
Je hebt een groep mensen, waarvan één iemand de imposter is. De groep moet erachter komen wie dat is.
Eén iemand verzint een woord (bv. Anne Frank). Dat fluistert wordt bij iedereen in het oor gefluisterd, behalve bij de imposter. Vervolgens moet iedereen één voor één een woord zeggen dat met het gekozen woord te maken heeft (bv. dagboek). Ook de imposter moet dit doen, maar die wil natuurlijk niet ontdekt worden en moet dus gokken/beredeneren wat het gekozen woord is.
Nadat iedereen een woord gezegd heeft wijst iedereen op een vast moment aan wie volgens hem of haar de imposter is.

Andere kijk op De Opstand in Podcast

In Nederland bekijken we de Tachtigjarige Oorlog vaak door een nationale bril. Historici Raymond Fagel en Yolanda Rodríguez Pérez kiezen in De Tachtigjarige Oorlog in Europese ogen een breder perspectief. De ervaringen van Europese tijdgenoten leveren verrassende nieuwe inzichten op, vertellen de auteurs: ‘De Hollanders werden gezien als de Taliban van Europa.’ 

Bijbel uit 1631 zette gelovigen aan tot overspel

Een vertaling van de beroemde King James Bijbel zorgde in 1631 in Engeland voor nogal wat ophef. De drukkers, Robert Barker en Martin Lucas, maakten een nogal ongemakkelijke fout. In hun versie van de Tien Geboden luidde het zevende gebod niet ‘Gij zult niet echtbreken’, maar ‘Gij zult echtbreken’.
Lees verder

Duitsers verheugden zich in 1914 op een ‘korte en levendige’ oorlog

Hoe de Eerste Wereldoorlog het denken van de nazi’s vormde Hoe konden de nazi’s hun misdaden begaan? En waarom stonden zoveel gewone burgers dit toe? In In de geest van de nazi’s (Ambo|Anthos) onderzoekt historicus Laurence Rees hoe het nationaalsocialistische denken kon ontstaan en wortel schoot in de Duitse samenleving. Hij doet dat onder meer aan de hand van nieuwe getuigenissen en inzichten uit de gedragspsychologie. Op Historiek puliceren we een fragment uit zijn boek, over de euforie waarmee veel Duitsers in 1914 aan de Eerste Wereldoorlog begonnen – een stemming die de voedingsbodem vormde voor latere radicalisering.
Lees verder

Vakoverstigend lezen

We zijn allemaal bezig om de taalvaardigheid van onze leerlingen te vergroten. Dat kunnen we doen door het aanbieden van rijke teksten binnen de verschillende vakgebieden. Om deze reden heeft Stichting Jaap ter Haar een digitale bundel ontwikkeld met verhalen en lessen, met behulp van een projectsubsidie van Het Nederlands Letterenfonds.
In deze bundel vind je in elk tijdvak van onze geschiedeniscanon een aantal verhalen geschreven door bekende historische jeugdboekenauteurs uit Nederland en Vlaanderen. Bij elk verhaal zijn lesbrieven gemaakt door pabodocenten van Hogeschool Leiden. Je kunt de lessen en verhalen inzetten als aanvuling op je methode, maar ook integreren in projecten. In de algemene handleiding staat meer informatie over dit project, de werkwijze, de makers, de leerdoelen en vind je een overzicht van de verhalen per tijdvak. Er zijn 17 verhalen en lessen voor groep 5/6, en 22 verhalen en lessen voor groep 7/8.

Alle informatie 

Stoomcursus geschiedenis - Koloniaal verleden

Na de afschaffing van de slavernij in 1863 moesten voormalig slaven toch nog tien jaar langer doorwerken op de plantages. Hoe zat dat? En hoe kwam het sowieso dat de slavernij werd afgeschaft? Geschiedkundigen hebben daar discussie over: kwam het door nieuwe ideeën over de gelijkheid van de mens, kwam het door strenggelovige cruesli-eters of hebben slaven zelf de boel afgeschaft?

Je onderbouwleerling leert het in deze een-na-laatste aflevering in de serie Koloniaal verleden van Stoomcursus Geschiedenis.

Recensies

• * Ma vie, un rude combat

• Paul-Louis Kabasubabo Koni (2023). Ma vie, un rude combat. Editions du Musée Familial Yabili, Lubumbashi, 30 juni 2023. Paperback, 230 pagina’s, kaarten, stambomen, foto’s, 24 x 14 cm. ISBN 978-23-835-4051-9; € 10,66.

• * Artikel van Jos Martens naar aanleiding van het boek van Joris Tulkens. Het Adrianus Dossier. Sterck & Devreese, 2024, 269 blz..

 

• Laatste toevoegingen op Histoforum

  De laatste toevoegingen (artikelen, boekbesprekingen enz.) vindt u altijd op deze pagina.