Overzicht (na)scholingen en conferenties

- 30 januari 2026 VMBO-conferentie

- 6 maart 2026 Geschiedenisdag Driestar

- 13 maart 2026 Rijksmuseum Amsterdam Tiende Nationaal Geschiedenisonderwijscongres

Verdiepingsreis met de stichting Sobibor naar de vernietigingskampen in het oosten van Polen (Belzec, Sobibor en Treblinka)

De stichting Sobibor nodigt docenten uit om mee te gaan naar de ‘kern van de holocaust’. In het oosten van Polen vond de moord op 1,5 miljoen Joden plaats. Dit gebeurde in anderhalf jaar tijd onder leiding van slechts 121 SS’ers in drie vernietigingskampen: Belzec, Sobibor en Treblinka. Sobibor is een belangrijk kamp. Niet alleen werden hier 33.000 Nederlanders vermoord, ook vormde dit kamp het toneel voor de grootste en succesvolste opstand in een nazi-kamp.
Docenten kunnen tegen een sterk gereduceerd bedrag (€450) mee met deze achtdaagse reis (26 september tot en met 3 oktober 2026). Naast de drie vernietigingskampen bezoeken we Majdanek, Warschau, joodse begraafplaatsen, sjtetls, synagogen, de bossen van de massaslachting door de ‘doodnormale mannen’ en herdenkingsmonumenten. Op de plekken van historisch belang vertellen de twee ervaren reisleiders het historische verhaal dat met foto’s en ooggetuigenverslagen ondersteund wordt. Natuurlijk besteden we aandacht aan holocausteducatie.
Meer informatie   

VMBO-conferentie

Op vrijdag 30 januari 2026 organiseren de Hogeschool van Amsterdam en de VGN voor de 15e keer dé studiedag voor vmbo-docenten geschiedenis. Dit jaar is het thema: Dekolonisatie: de roep naar onafhankelijkheid.

De conferentie is bedoeld voor alle vmbo-docenten: startend en ervaren, werkzaam in de onder- en bovenbouw, met en zonder examenklassen. We beloven een afwisselend programma met voor elk wat wils, lezingen die aansluiten bij het eindexamenprogramma en workshops met praktische handvatten voor in de klas.

Nascholingsdag Geschiedenis 2026

Thema: Terug naar de bron

Tijdens deze Geschiedenisdag, georganiseerd door het ICLON (Universiteit Leiden), gaan historici, vakdidactici en docenten in op het verhaal en de interpretatie van bronnen. In de plenaire openingslezing vertelt historicus en schrijver Martin Bossenbroek hoe hij bronnen gebruikt in het vooronderzoek voor zijn boeken. In de workshops en lezingen komt recent onderzoek naar historische bronnen aan de orde en is er aandacht voor de vakdidactische aanpak van bronvaardigheden. Verder zijn er workshops met werkvormen voor in de les en over het gebruik van historische objecten als bron van kennis. Daarnaast kun je op locatie zien hoe leerlingen in aanraking kunnen komen met erfgoedbronnen, maar ook hoe je museumobjecten de klas in haalt als een excursie niet mogelijk is.

Alle geschiedenisdocenten (boven- en onderbouw) zijn van harte welkom op deze nascholingsdag. Meer informatie ver het programma en aanmelding vindt u op de site van de Universiteit Leiden. 

EDUbox Oorlog en vrede: Samen sterker door meer inzicht in conflict

Elke dag zien we beelden van oorlog in het nieuws. Dat roept veel vragen op. Wat drijft landen en groepen om te vechten? Welke regels gelden in tijden van conflict? En hoe kunnen we spanningen oplossen zonder geweld? In de EDUbox 'Oorlog en vrede: Samen sterker door meer inzicht in conflict' leren jongeren oorlog beter begrijpen en ontdekken ze hoe ze zelf kunnen meebouwen aan een vreedzame toekomst.
Lees verder

Lesbrief Sudan

De afgelopen twee jaar vochten al twee facties (Sudanese Armed Forces en Rapid Support Forces) elkaar in Sudan de tent uit. Met als gevolg duizenden doden, miljoenen vluchtelingen en talloze mensen in nood. In de tussentijd leek deze oorlog in Nederland vergeten, dit vanwege andere brandhaarden in de wereld en interne perikelen in ons land. Gelukkig komt deze oorlog meer op het netvlies van menig Nederlander. Hier waren echter wel de massamoorden in de Sudanese stad El- Fasher voor nodig (helaas). Bovendien blijft actie vanuit politiek Den Haag uit.

Het is daarom belangrijk dat we als bevolking in actie komen tegen de verschrikkingen die plaatsvinden op het Afrikaanse continent. Ik heb daarom in het kader hiervan een lesbrief gemaakt en deze bestaat uit vier onderdelen. In deel A oriënteren de leerlingen zich op het conflict. In deel B maken ze een filmopdracht over de oorlog. Ook in deel C maken de leerlignen een filmopdracht, maar dan over de massamoorden in El- Fasher. Verder kunnen de leerlingen in deel D uit drie opdrachten (poster, vlog of organisatie van een demonstratie) kiezen, dit om meer aandacht voor het conflict te vragen. Tevens is er een antwoordmodel voor deel A, B en C.

Collega’s in het werkveld, doe er je voordeel mee! Laten we deze vergeten oorlog uit het verdomhoekje halen en op zijn minst onze leerlingen op de hoogte van het conflict brengen.

De lesbrief van Gijs Korenblik 

Wie was Nikolaas van Myra?

Uiteraard is het altijd goed om in deze tijd van het jaar aandacht te besteden aan Sinterklaas. En wi kan dat beter doen dan Jona Lendering? Lees zijn blog en je weet precies, nou ja bijna precies, wanneer Sinterklaas is overleden.

De laatste terechtstelling in Nederland: de executie van Johann Nathan (1860)

Johann Nathan had in 1860 de twijfelachtige eer om als laatste in vredestijd in Nederland door een burgerlijke rechtbank ter dood te worden veroordeeld. Op 31 oktober werd hij op de Markt in Maastricht opgehangen, als straf voor de brute moord op zijn schoonmoeder.
Lees verder 

De Pragmatieke Sanctie van 1549: de Nederlanden zijn ‘een en ondeelbaar’

Op 4 november 1549 vaardigde keizer Karel V de zogenoemde Pragmatieke Sanctie uit. Een belangrijk moment in de geschiedenis van de Nederlanden, want hiermee werd bepaald dat de bezittingen van de keizer in de Nederlanden voortaan ‘een en ondeelbaar’ waren.
Lees verder 

Mensensmokkelaars verdienden aan vluchtelingen uit de DDR

Na de bouw van de Muur graven West-Duitse studenten tunnels om DDR-burgers te helpen ontsnappen. Maar na een paar jaar nemen mensensmokkelaars hun rol over. Ze schakelen soms Nederlandse koeriers in, die niet in de gaten hebben dat ze met vuur spelen.
Lees verder 

Atheners vonden loten eerlijker dan stemmen

Hoe krijg je een goed werkende democratie? Op die vraag vonden de Atheners in de zesde eeuw voor Christus een uniek antwoord, vertelt oudhistoricus Henk Singor. Eigentijdse politici zouden er wat hem betreft van kunnen leren.
Lees verder 

Waarom oorlog?

Waarom bestaat er eigenlijk zoiets als oorlog? De mens is vanzelfsprekend niet de enige soort die zichzelf te gronde richt. Andere primaten, zoals stokstaartjes en chimpansees, weten er ook wel raad mee, dus het lijkt me geen al te woeste aanname dat agressie diep in ons zit. Het lijkt er bovendien op dat groepsdwang een rol speelt: stokstaartjes vechten als roedels tegen andere roedels.
Lees de blog van Jona lendering

Historicus heeft kritiek op Rosan Smits: fascisme is geen inhoudsloze strategie

In haar boek Dit is fascisme waarschuwt politicoloog en journalist Rosan Smits voor uiterst rechtse ondermijning van de democratie. De waarschuwing is terecht, maar zij gebruikt het begrip ‘fascisme’ te gemakzuchtig in de ogen van expert Robin te Slaa. Fascisme is geen inhoudsloze machtspolitiek, zoals Smits beweert, maar een echte ideologie.
Lees verder

Via Appia: de koningin der wegen

De Via Appia is uitgeroepen tot UNESCO Werelderfgoed. In 312 v.Chr. legden de Romeinen de beroemde Via Appia aan, van Rome naar Capua. Hoe was het om tweeduizend jaar geleden over die weg te reizen? Welke wagens kon je gebruiken? En waar vond je een hotel?
Lees verder

Download de minispecial over de Surinaamse onafhankelijkheid

Op 25 november is het vijftig jaar geleden dat Suriname onafhankelijk werd van Nederland. In Suriname 50 jaar vrij, een gratis digitale special voor nieuwsbrieflezers, leest u verhalen over de bewogen geschiedenis van het land.

Pacificatie van Gent (1576) verenigde de opstandige gewesten

Op 8 november 1576 ondertekenden de zeventien opstandige gewesten de Pacificatie van Gent. Eensgezind bepaalde men dat de Spaanse troepen de Nederlanden moesten verlaten. De ondertekening vond enkele dagen na de Spaanse Furie plaats, waarbij Spaanse troepen een bloedbad hadden aangericht in de stad Antwerpen.
Lees verder om je kennis weer even op te frissen

Wat kunnen we van middeleeuwse Hanzesteden leren over conflicten?

In het recent verschenen boek Het ministerie van middeleeuwse Zaken wordt beschreven hoe middeleeuwse inzichten de moderne mens kunnen helpen bij het vormgeven van een veerkrachtige en duurzame samenleving. Het boek, onder redactie van Cécile de Morrée, bundelt toegankelijke essays waarin onderzoekers laten zien hoe mensen in het verleden met spanningen, schaarste en bestuurlijke uitdagingen omgingen – en welke lessen hier mogelijk uit te trekken zijn. Op Historiek publiceren we een bijdrage uit het boek waarin Justyna Wubs Mrozewicz laat zien hoe inwoners van middeleeuwse Hanzesteden conflicten benaderden en oplosten.
Lees verder

Werken aan digitale geletterdheid met historische bronnen – PLG Transkribus

Digitale geletterdheid is tegenwoordig een van de basisvaardigheden in het curriculum. Het gebruik van AI en machine learning neemt snel toe, maar veel docenten vragen zich nog af hoe ze deze technologieën concreet kunnen inzetten in hun eigen vaklessen. Hoewel de meeste leraren, en leerlingen, bekend zijn met het genereren van teksten via LLM-programma’s als ChatGPT en Copilot, zijn de mogelijkheden van LLM-programma’s voor het toegankelijk maken van historische bronnen minder bekend. Dankzij Handwritten Text Recognition (HTR) is dat nu veel beter mogelijk. Eén van de meest gebruiksvriendelijke platforms die het onderwijs en onderzoek toegang biedt tot deze technologie is Transkribus.

Transkribus wordt in het voortgezet onderwijs nog nauwelijks ingezet. Met dit project willen we de kennis en ervaring die aan de Universiteit Leiden is opgedaan met Transkribus vertalen naar leermateriaal dat geschikt is voor middelbare scholen en vrij beschikbaar stellen als open leermateriaal. In de te ontwikkelen lessen maken de leerlingen niet alleen kennis met authentieke historische bronnen, maar krijgen ze eveneens een laagdrempelige introductie in de werking van machine learning. Op die manier leren zij bewuster en kritischer omgaan met deze technologie.
In dit project werkt het ICLON samen met docenten en onderzoekers van de Faculteit Geesteswetenschappen, de Universitaire Bibliotheken Leiden en Erfgoed Leiden.

Ben je docent in het voortgezet onderwijs en lijkt het je interessant om in je onderwijs te werken met authentieke historische bronnen of je te verdiepen in de mogelijkheden van AI en machine learning voor historisch onderzoek, dan is deze PLG interessant voor jou.

Wil je meedenken en mee-ontwerpen aan deze nieuwe lessen, dan kunt u zich via deze site aanmelden. Er geldt een maximum van 20 deelnemers.

Recensie

• * Atlas van de financiële wereld
  Darius Wojcik e.a. (2024). Atlas van de financiële wereld. Vertaling door Ger Meesters van ‘Atlas of Finance: Mapping the Global Story of Money’ (Yale, 2024). Uitgeverij Noordboek, Gorredijk, oktober 2025. Gebonden, 16 + 224 pagina’s, foto’s, kaarten, tekeningen, grafieken. ISBN 978- 94-647-1232-2; € 39,90.