Histoforum Nieuwsbrief

Nieuwsbrief

Jaargang 13, nummer 284, januari II 2026 

 

Overzicht (na)scholingen en conferenties

- 16 januari 2026 Nascholingsdag geschiedenis Universiteit van Leiden

- 23 januari 2026, Studiedag taalgericht geschiedenisonderwijs Universiteit Utrecht

- 3 februari 2026 Masterclass over racisme en gelijkheid

- 6 maart 2026 Geschiedenisdag Driestar

- 13 maart 2026 Rijksmuseum Amsterdam Tiende Nationaal Geschiedenisonderwijscongres

- 20 maart 2026, Studiedag Wereldgeschiedenis Universiteit Utrecht

- 26 maart 2026 (16.00-18.00 uur) Bijeenkomst Geschiedenis moet je doen!

- 27 maart 2026, Studiedag MenM Universiteit Utrecht en Toetsrevolutie

- 8 juni 2026 (16.00-18.00 uur) Bijeenkomst Taal en geschiedenis horen bij elkaar!

Nieuwe kerndoelen mens en maatschappij: wat verandert er?

Op 21 november leverden we de definitieve conceptkerndoelen mens en maatschappij op aan het ministerie van OCW. Wat verandert er precies ten opzichte van de huidige kerndoelen? En wat gaan leerlingen hiervan merken? We vroegen het aan Matthijs Driebergen, curriculumexpert mens en maatschappij bij SLO.

Lees verder 

Gratis webinar: ‘De Groote Vrede: vroege initiatieven voor een verenigd Europa rond 1914-1918'

Op zaterdag 24 januari 2026 verzorgt Wim de Wagt voor het Studiecentrum Eerste Wereldoorlog (via Historizon) een gratis webinar, waarin hij spreekt over ‘De Groote Vrede: vroege initiatieven voor een verenigd Europa rond 1914-1918'. In zijn lezing bespreekt De Wagt de vroege pogingen tot Europese samenwerking rond en na de Eerste Wereldoorlog, een thema dat volgens hem opnieuw zeer actueel is. Hoewel de historische context sterk verschilt van vandaag, zijn er ook verontrustende parallellen. In zijn boek 'De Groote Vrede' (2025) laat hij zien dat juist in Nederland veel steun bestond voor een verenigd Europa. Intellectuelen, politici en ondernemers zagen samenwerking als noodzakelijk om nieuwe oorlogen te voorkomen, economie en handel te versterken en weerstand te bieden aan opkomende wereldmachten en het communistische Rusland. Opvallend is de brede politieke steun, van sociaaldemocraten tot conservatief-christelijke leiders. De behoefte aan Europese samenwerking was een directe reactie op de gruwelen van de oorlog en leidde tot initiatieven naast de Volkenbond. De Wagt richt zich in het bijzonder op drie Nederlandse pioniers die actief bijdroegen aan dit ideaal. Hun motieven en inspanningen blijken tot op heden relevant.  

Masterclass vakdidactiek geschiedenis

Ontdek in deze inspirerende masterclass voor docenten geschiedenis hoe je jouw onderwijsontwerp naar een hoger niveau tilt. In drie interactieve bijeenkomsten op de campus (in Nijmegen) werk je samen met collega-docenten aan uitdagend lesmateriaal, gebaseerd op historische bronnen uit een rijke databank. Je gaat naar huis met concreet materiaal en frisse ideeën om je lessen krachtiger en motiverender te maken.
Drie bijeenkosmten, op  12 februari, 5 maart en 19 maart
Meer informatie.

Geschiedenisdag Driestar Onderwijadvies

Op vrijdag 6 maart 2026 ben je van harte welkom bij Driestar onderwijsadvies in Gouda voor de Geschiedenisdag 2026. Het thema van dit jaar is: “Het grote grijze gebied”, over goed en fout in de geschiedenis. We verkennen samen hoe we het verleden beoordelen. Met een lezing van prof. dr. Bart Wallet en een breed aanbod aan workshops doe je nieuwe inzichten op om dit thema ook in de klas of in je eigen context te bespreken.

Meer informatie 

Middeleeuwen Café: de ‘Zwarte Dood’

Live-opname van de podcast ‘Middeleeuwen’
Miljoenen mensen stierven in Europa in de veertiende eeuw tijdens een verschrikkelijke pandemie... die de geschiedenis in is gegaan als de 'Zwarte Dood'. Maar wat weten we over deze besmettelijke ziekte, die meer dan drie eeuwen in Nederland aanwezig bleef: over de pestbacterie, de verspreiding, reacties, maatregelen en meer?
Om dat te onderzoeken gaat Timo Epping, de Voorschotense presentator van de podcast Middeleeuwen, in een live-podcast in gesprek met dr. Janna Coomans van de Universiteit Utrecht, winnaar van de Libris Geschiedenis Prijs 2025 met het prachtige boek Dievenland. Overleven in de middeleeuwen. De eerste editie van Middeleeuwen Café vindt plaats op maandag 2 februari aanstaande vanaf 20.30 uur in Cultuur Café Leidse Lente aan de Haagweg 4 in Leiden.
Kaartjes kosten €7,50 per persoon, de deuren gaan om 20.00 uur open. Kijk voor meer informatie en kaartverkoop op https://linktr.ee/middeleeuwen.

De vervolging van Joodse Doven tijdens de Holocaust

Terwijl de geschiedschrijving over de Holocaust in Nederland bibliotheken vult, bleef één groep decennialang vrijwel onzichtbaar: de Joodse Doven.1 Het monument ‘De wereld bleef doof’ in Amsterdam herinnert aan een groep die niet alleen slachtoffer was van terreur, maar ook van een nagenoeg totale communicatieve isolatie. Hoe overleefde een gemeenschap die letterlijk geen waarschuwingen kon horen?p> Lees verder

Lesbrief Amerikaanse kidnapping van president Maduro

Afgelopen weekend werd de wereld opgeschrikt met de Amerikaanse kidnapping van president Maduro en zijn vrouw. Een drastische en ongekende operatie die het internationale recht heeft geschonden en een nieuw dieptepunt vormt in het Trumpiaanse Amerika. Uiteraard was Maduro een dictator en hij deed zijn bevolking weinig goeds, maar deze ontwikkelingen vormen een gevaarlijk precedent voor verdere Amerikaanse bemoeienis in de wereld. Sterker nog, het is een waarschuwing aan landen zichzelf niet tegen de Amerikaanse overmacht kunnen verdedigen.
Ik (Gijs Korenblik) heb daarom in het kader hiervan een lesbrief over Venezuela gemaakt.
De opdracht behelst ongeveer één lesuur en hij bestaat uit vier onderdelen. In deel A wordt de voorkennis geactiveerd omtrent de militaire operatie van afgelopen weekend. Vervolgens maken de leerlingen in deel B een filmopdracht over de relatie tussen Venezuela en Amerika. In deel C vormen de leerlingen aan de hand van verschillende perspectieven een mening over de operatie. Tot slot is er in deel D een creatieve schrijfopdracht. Hoe zal de toekomst van Venezuela na Maduro eruit komen te zien?

 

Meer lesbrieven van Gijs voor het vak geschiedenis    

Amerikaans lesmateriaal n.a.v. de kidnapping van Maduro

Uitgewerkt Amerikaans lesmateriaal  dat gemaakt is naar aanleiding van de kdnapping van president Maduro.

De Monroe-doctrine van 1823: een Amerikaanse waarschuwing aan Europa

In 1823 maakten de Verenigde Staten met de Monroe-doctrine duidelijk dat Europese inmenging in Amerika niet langer werd geaccepteerd. Wat hield dit politieke beginsel precies in, en welk doel diende het binnen het Amerikaanse buitenlandbeleid?
Lees verder   

Binnenkomen zonder chaos:routines die direct rustgeven

Collega Erik Ex maakte een korte video waarin hij laat zien hoe je met een startopdracht de leerlingen direct aan het werk krijgt.

Wanneer fascisme zich niet aankondigt

Een artikel van collega Marjonne Maan naar vaanleiding van het recente gedrag van Donald Trump.

President Venezuela vervangen onder Nederlandse militaire druk

Nederland en Venezuela raakten begin twintigste eeuw in een hoogoplopend conflict om Curaçao. Den Haag stuurde de marine eropaf om de Venezolaanse president een lesje te leren. Het doel was niets minder dan het omverwerpen van de regering in Caracas.
Lees het hele artikel van Historisch Nieuwsblad  

Stem voor de Kleio Klasseprijs!

Welk boek kan elke geschiedenisdocent gebruiken? Staan er interessante anekdotes in, biedt het een goed overzicht of zet het leerlingen aan het denken over een onderwerp? De redactie stelde een shortlist van vier boeken samen. Deze zijn geschreven door een Nederlandse of Belgische auteur en het afgelopen jaar verschenen. U, de lezer, kunt  tot 1 maart stemmen op het beste boek.
Meer informatie

AI

Je ontkomt er niet aan. Iedereen, dus ook iedere docent, zal zich op de een of andere manier tot AI moeten verhouden. Alle reden om eens een kijkje te nemen op de website https://aivoorleerlingen.nl/. Zouden je leerlingen er iets aan kunnen hebben en wat zou dan jouw rol zijn?

In 1434 werd in Deventer een valsemunter levend in olie gekookt

Aan de muur van de Waag in Deventer hing eeuwenlang een gruwelijk object: de zogeheten valsemuntersketel. Tegenwoordig hangt er een replica van de ketel aan de muur van het historische pand op de Brink. Als herinnering aan een gebeurtenis in 1434, toen in de ketel een muntmeester levend werd gekookt…
Lees verder 

Op de schouders van reuzen

Jos Martens schreef een uitgebreid artikel bij het boek  van Michael Schmidt-Salomon, Op de schouders van reuzen. Tien grote denkers die je helpen de wereld te begrijpen,. Amsterdam, Alfabet Uitg., 2025, 399 blz. – vertaling: Huub Stegeman – ook als e-boek.

De Reformatie door Diarmaid MacCulloch

We kunnen het Europa van nu nooit goed begrijpen zonder kennis te hebben van de Reformatie, betoogt Diarmaid MacCulloch (https://en.wikipedia.org/wiki/Diarmaid_MacCulloch) in zijn veelzijdige en bekroonde boek De Reformatie. De Reformatie is een verzamelnaam voor een hele serie zestiende-eeuwse omwentelingen, waarbij over het algemeen werd gestreefd naar een herstel van het oorspronkelijke katholieke christendom. Niet alleen de godsdienst, maar ook de politiek, de maatschappij en de cultuur veranderden
daardoor overal in Europa van karakter, evenals ideeën over liefde, seks, dood en het bovennatuurlijke. Daarmee gaf de Reformatie vorm aan de moderne tijd.
Verschijnt op 10 februari bij Omniboek. 

Recensies 

  • - China en Rusland. Vier eeuwen gedeelde geschiedenis
    Sören Urbansky / Martin Wagner (2025). China en Rusland. Vier eeuwen gedeelde geschiedenis. Vertaling van: ‘China und Russland’, door Michel Bolwerk en Carolien Ruijssenaars-Hoedjes. Uitgeverij Omniboek, Utrecht/VBK, Antwerpen, november 2025.
    Paperback, 336 pagina’s, foto’s, kaarten, noten, bronnen, literatuur, chronologie. ISBN 978-94-019-2132-9; € 27,99 (E-book: 13,99).

    Sylvie Bermann,
    L’Ours et le Dragon (2026). Russie-Chine: Histoire d’une amitié sans limites? Uitgeverij Tallandier, Paris, mei 2025. Paperback, 288 p., kaarten, chronologie. ISBN 979-10-210-6203-0; € 21,90 (E-book: € 15,99).

    Philip Snow,
    China & Russia. Four Centuries of Conflict and Concord (2023).Uitgeverij Yale Press, New Haven, maart 2023. 624 p., ISBN 978 0 3001 6665 1; € 35,45.

  •  

  • - Groei zonder grenzen. Het geheim van de tijdloze ondernemer.

  • Vic Swerts (2025). Groei zonder grenzen. Het geheim van de tijdloze ondernemer. Uitgeverij Pelckmans, Kalmthout, dec. 2025.380 p., harde kaft, foto’s. ISBN 978 94 6383 952 5; € 32.

  •  

  • - Stoute Schoenen
    Bart van Loo. Stoute Schoenen. In de voetsporen van de Bourgondiers. Bespreking van Jan Uyttendaele.


     - Drie jaar onder vuur
    Andrej Koerkov (2025). Drie jaar onder vuur. De verwoesting van Oekraïne. Vertaling van ‘Three Years on Fire’ door Fred Hendriks. Uitgeverij Balans, Amsterdam/Pelckmans, Kalmthout, september 2025
    . Paperback, 207 pagina’s, kaart, € 23,99 (e-book: € 14,99). ISBN 978-94-638-2462-0.

    - Ambitie en ondergang. Pieter Lanchals en de geldhonger van de Bourgondische vorsten. Marc Boone. 400 p. Sterck & De Vreese, € 39,90. Korte kenschets door Eric Palmen.

     

 

    • Laatste toevoegingen op Histoforum

      De laatste toevoegingen (artikelen, boekbesprekingen enz.) vindt u altijd op deze pagina.

      • .